Wanneer een dierbare overlijdt, moeten er in korte tijd veel beslissingen worden genomen. Een van de eerste vragen die nabestaanden hebben is: wie mag eigenlijk de uitvaart regelen? Is dat automatisch de partner? Mogen de kinderen beslissen? En wat gebeurt er als familieleden het niet met elkaar eens zijn?

In dit artikel leggen we uit wie een uitvaart mag regelen, wie verantwoordelijk is voor de keuzes en hoe u onnodige conflicten kunt voorkomen. Wilt u een compleet overzicht van alle stappen rondom een afscheid? Lees dan ook onze pilarpagina over het regelen van een uitvaart.

Is er wettelijk één persoon die de uitvaart regelt?

In Nederland is niet wettelijk vastgelegd dat één specifieke persoon altijd verantwoordelijk is voor het regelen van een uitvaart. In de praktijk is het vaak de partner, een kind of een andere naaste die contact opneemt met een uitvaartondernemer en daarmee opdrachtgever wordt.

De opdrachtgever maakt samen met de uitvaartbegeleider de belangrijkste keuzes en ondertekent de overeenkomst voor de uitvaart.

Dat betekent echter niet dat deze persoon alle beslissingen alleen hoeft te nemen. Vaak worden belangrijke keuzes gezamenlijk met de familie besproken.

Wie neemt meestal het initiatief?

Afhankelijk van de persoonlijke situatie is dit vaak:

• de partner of echtgenoot;
• een zoon of dochter;
• een broer of zus;
• een ouder;
• een goede vriend of vriendin wanneer er geen directe familie is;
• een executeur die in het testament is benoemd.

Iedere familie is anders. Soms is vooraf al duidelijk wie deze rol op zich neemt, maar vaak ontstaat dit vanzelf in overleg.

Wat als de overledene uitvaartwensen heeft vastgelegd?

Steeds meer mensen leggen hun wensen vooraf vast. Bijvoorbeeld in een wensenboekje, testament of uitvaartverzekering.

Daarin kunnen wensen staan over:

• begraven of cremeren;
• de locatie;
• muziek;
• bloemen;
• kleding;
• sprekers;
• de sfeer van het afscheid.

Hoewel niet alle wensen juridisch bindend zijn, vormen ze voor nabestaanden vaak een belangrijke leidraad. Het geeft rust wanneer duidelijk is wat iemand zelf graag wilde.

Wie betaalt de uitvaart?

Degene die de uitvaart regelt, is meestal ook de opdrachtgever. Dat betekent dat deze persoon afspraken maakt met de uitvaartondernemer.

De kosten worden uiteindelijk vaak betaald uit:

• de nalatenschap;
• een uitvaartverzekering;
• spaargeld van de overledene.

Is de nalatenschap nog niet beschikbaar, dan kan de opdrachtgever de kosten soms tijdelijk voorschieten. De financiële afhandeling verschilt per situatie.

Wat als familieleden het niet met elkaar eens zijn?

Helaas ontstaan er soms meningsverschillen.

Bijvoorbeeld over:

• begraven of cremeren;
• de locatie;
• wie wordt uitgenodigd;
• de muziek;
• de kosten;
• de invulling van de ceremonie.

In zo’n situatie helpt het om steeds terug te gaan naar de vraag:

Wat zou de overledene zelf hebben gewild?

Een ervaren uitvaartbegeleider kan hierbij een bemiddelende rol spelen. Door iedereen de ruimte te geven zijn of haar verhaal te vertellen, ontstaat vaak alsnog een oplossing waar de familie zich in kan vinden.

Praktijkvoorbeeld

Na het overlijden van hun moeder wilden twee broers een sobere crematie organiseren. Hun zus wilde juist een uitgebreid afscheid met muziek, foto’s en een condoleance.

Tijdens het eerste gesprek met de uitvaartbegeleider bleek dat hun moeder eerder had verteld hoe belangrijk zij het vond dat familie en vrienden samen herinneringen konden ophalen.

Door deze wens als uitgangspunt te nemen, ontstond een compromis: een persoonlijke, maar kleinschalige ceremonie met ruimte voor verhalen en muziek die bij haar leven paste.

Kan iemand anders dan familie de uitvaart regelen?

Ja. Wanneer er geen directe familie is of wanneer de overledene dit vooraf heeft afgesproken, kan ook iemand anders de uitvaart organiseren.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een goede vriend;
• een buur;
• een mentor;
• een executeur;
• een wettelijke vertegenwoordiger.

Belangrijk is dat degene die de opdracht geeft, ook aanspreekpunt is voor de uitvaartondernemer.

Wat doet een uitvaartbegeleider?

Een uitvaartbegeleider helpt nabestaanden vanaf het eerste telefoongesprek tot na de uitvaart.

Samen bespreekt u onder andere:

• de wensen van de overledene;
• de mogelijkheden voor begraven of cremeren;
• de locatie;
• het draaiboek;
• de rouwkaart;
• muziek;
• bloemen;
• vervoer;
• de ceremonie;
• de nazorg.

Zo hoeft u niet alle praktische zaken zelf uit te zoeken en kunt u zich richten op het afscheid nemen.

Hoe voorkomt u onduidelijkheid?

Veel vragen kunnen worden voorkomen wanneer iemand tijdens zijn of haar leven wensen vastlegt.

U kunt bijvoorbeeld opschrijven:

• wie de uitvaart mag regelen;
• begraven of cremeren;
• gewenste locatie;
• favoriete muziek;
• persoonlijke wensen;
• budget;
• bijzondere rituelen.

Dat geeft nabestaanden houvast in een emotionele periode.

Conclusie 

Er is niet één vaste regel die bepaalt wie een uitvaart mag regelen. Meestal neemt een partner, kind of andere naaste deze verantwoordelijkheid op zich. Belangrijker dan de vraag wie beslist, is dat de wensen van de overledene centraal blijven staan en dat familieleden zoveel mogelijk samen tot keuzes komen.

Een ervaren uitvaartbegeleider kan hierbij rust, structuur en ondersteuning bieden, zodat nabestaanden zich kunnen richten op een persoonlijk en waardig afscheid.

Nuttige blogs

• Uitvaartondernemer kiezen – waar moet u op letten
• Ruzie over uitvaart – Uitvaart regelen bij onenigheid in de familie
• Grote of kleine uitvaart? – Welke keuze past bij jou?
• Thuis opbaren – Wat zijn de mogelijkheden?

Bronnen

• Rijksoverheid – Overlijden en uitvaart
• Wet op de lijkbezorging
• De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (informatie over wilsverklaringen)
• Uitvaartorganisaties Nederland

Andere blogs