Begraven op een natuurbegraafplaats: wat houdt dat in?

Steeds meer mensen overwegen begraven op een natuurbegraafplaats. Niet vanwege een trend, maar vanuit de wens om na het overlijden terug te keren naar de natuur. Een natuurgraf ligt doorgaans in een bos, op een landgoed of in een ander natuurlijk landschap. Traditionele grafstenen, strakke grafvakken en uitgebreide beplanting maken plaats voor bomen, grassen, bladeren en de wisseling van de seizoenen.

Wat is een natuurbegraafplaats?

Een natuurbegraafplaats is een begraafplaats waar natuurbehoud en begraven met elkaar worden gecombineerd. De graven gaan op in het landschap en de natuur bepaalt de uitstraling van de omgeving. Dat maakt een natuurbegraafplaats anders dan een traditionele begraafplaats met duidelijk afgebakende graven en grafmonumenten.

Wat betekent begraven op een natuurbegraafplaats?

Bij natuurbegraven wordt het lichaam of de crematie-as begraven op een daarvoor bestemde plek in de natuur. Daarbij worden materialen gebruikt die op een natuurlijke manier kunnen worden afgebroken. Het graf wordt na verloop van tijd onderdeel van de omgeving en blijft meestal niet zichtbaar als een traditioneel graf.

De natuur staat centraal

Op een natuurbegraafplaats is het graf ondergeschikt aan het landschap. Bomen, struiken, heide, grassen en dieren krijgen alle ruimte. De beheerder onderhoudt het gebied als natuurterrein en voorkomt dat losse graven het landschap gaan overheersen.

Een natuurgraf ziet er niet strak aangelegd uit

Een natuurgraf kan in eerste instantie kaal of enigszins zichtbaar zijn doordat de aarde is geopend. Daarna herstelt de begroeiing zich. Bladeren mogen blijven liggen, grassen groeien terug en planten verspreiden zich op natuurlijke wijze. Dat ogenschijnlijk ongeordende karakter hoort bij natuurbegraven.

Waarom kiezen mensen voor natuurbegraven?

De redenen verschillen per persoon. Sommigen voelen zich sterk verbonden met een bos, heidegebied of landgoed. Anderen willen nabestaanden niet belasten met grafonderhoud of toekomstige beslissingen over het verlengen van grafrechten.

Veelgenoemde redenen zijn:

• verbondenheid met de natuur;
• een rustige en groene herinneringsplek;
• gebruik van natuurlijke materialen;
• geen traditioneel grafmonument;
• weinig of geen persoonlijk grafonderhoud;
• grafrust voor onbepaalde tijd of eeuwigdurende grafrust, waar dit wordt aangeboden;
• geen periodieke verlenging bij een eeuwigdurend grafrecht;
• bijdragen aan behoud of ontwikkeling van natuur.

Is natuurbegraven hetzelfde als duurzaam begraven?

Natuurbegraven is gericht op een zo natuurlijk mogelijke vorm van begraven. Daarbij horen biologisch afbreekbare materialen en een sobere inrichting van het graf. Of een volledige uitvaart duurzaam is, hangt ook af van andere keuzes, zoals vervoer, bloemen, drukwerk, catering en het aantal reisbewegingen.

Welke natuurlijke materialen zijn toegestaan?

De overledene wordt begraven in of op materialen die in de bodem kunnen worden afgebroken. Kunststoffen en materialen die schadelijke stoffen achterlaten, zijn doorgaans niet toegestaan. Iedere natuurbegraafplaats heeft hiervoor eigen voorschriften.

Mogelijke natuurlijke materialen zijn:

• een massief houten of onbehandelde houten kist;
• een gevlochten mand van wilgentenen, bamboe of een ander natuurlijk materiaal;
• een biologisch afbreekbare wade;
• een opbaarplank van onbehandeld hout;
• kleding van katoen, linnen, wol, zijde of hennep;
• een biologisch afbreekbare urn.

Niet iedere houten kist is automatisch geschikt

Een houten kist kan lijm, lak, kunststof onderdelen of metalen versieringen bevatten. Daardoor voldoet deze niet altijd aan de voorwaarden voor natuurbegraven. Vraag daarom vóór de aanschaf welke materialen de betreffende natuurbegraafplaats accepteert.

Ook de kleding van de overledene telt mee

Bij natuurbegraven wordt meestal gevraagd om kleding van natuurlijke vezels. Katoen, linnen en wol kunnen geleidelijk worden afgebroken. Synthetische kleding, schoenen met kunststof zolen en metalen accessoires kunnen niet overal mee in het graf.

Mogen persoonlijke voorwerpen mee in het graf?

Dat hangt af van het materiaal en de regels van de natuurbegraafplaats. Een brief, houten voorwerp of losse bloem is mogelijk toegestaan. Voorwerpen van plastic, glas, metaal of behandeld materiaal zijn meestal niet gewenst. Laat persoonlijke voorwerpen daarom vooraf controleren.

Wat is eeuwigdurende grafrust?

Eeuwigdurende grafrust betekent dat het graf niet wordt geruimd en niet opnieuw voor een andere overledene wordt gebruikt. De rustplaats blijft onderdeel van de natuur, ook wanneer het graf aan de oppervlakte nauwelijks meer herkenbaar is.

Biedt iedere natuurbegraafplaats eeuwigdurende grafrust?

Nee. De voorwaarden verschillen. Sommige natuurbegraafplaatsen bieden eeuwigdurende grafrust of een grafrecht voor onbepaalde tijd. Andere locaties, waaronder natuurgrafvelden op bestaande gemeentelijke begraafplaatsen, werken met vaste termijnen. Controleer daarom altijd de grafakte en de voorwaarden van de gekozen locatie.

Grafrust en grafrecht zijn niet precies hetzelfde

Grafrust gaat over de periode waarin een graf niet mag worden verstoord. Het grafrecht bepaalt welke rechten iemand op het graf heeft en voor welke termijn. Woorden als ‘eeuwigdurend’ en ‘voor onbepaalde tijd’ kunnen in documenten verschillend worden uitgewerkt. Vraag daarom wie het terrein beheert en hoe de blijvende bescherming van het graf juridisch is geregeld.

Hoe wordt een natuurgraf teruggevonden?

Doordat een groot grafmonument ontbreekt, wordt de plek meestal digitaal ingemeten. De coördinaten worden opgenomen in de administratie van de natuurbegraafplaats. Nabestaanden kunnen het graf later terugvinden met een plattegrond, GPS-gegevens, een grafregister of begeleiding door een medewerker.

Mag er een gedenkteken op een natuurgraf staan?

Grote grafstenen, hekjes, vazen en permanente ornamenten passen doorgaans niet bij natuurbegraven. Sommige locaties staan een kleine houten schijf, een eenvoudige steen of een ander natuurlijk gedenkteken toe. Op andere natuurbegraafplaatsen blijft het graf volledig ongemarkeerd.

Een natuurlijk gedenkteken verandert met de tijd

Een houten schijf kan verweren en uiteindelijk vergaan. Dat is meestal een bewuste keuze. Niet het monument, maar de plek in het landschap vormt de blijvende herinnering. Wie behoefte heeft aan een duidelijk herkenbaar en permanent grafmonument, kan een traditioneel graf mogelijk passender vinden.

Mag u zelf bloemen of planten plaatsen?

Losse bloemen zonder plastic verpakking zijn soms tijdelijk toegestaan. Zelf planten, bloembollen of struiken aanbrengen mag meestal niet. Ook kaarsen, lantaarns en kunststof decoraties zijn vaak uitgesloten. Hiermee voorkomt de beheerder dat uitheemse planten of niet-afbreekbare materialen de natuur verstoren.

Wie onderhoudt een natuurgraf?

Nabestaanden hoeven het individuele graf doorgaans niet te onderhouden. De natuur mag haar gang gaan en de beheerder verzorgt het terrein als natuurgebied. Dat betekent dat het graf niet wordt geschoffeld, opnieuw aangeplant of strak afgebakend.

Geen onderhoud betekent niet geen natuurbeheer

Een natuurbegraafplaats wordt wel degelijk beheerd. Medewerkers kunnen paden onderhouden, ongewenste plantensoorten bestrijden, bosranden verzorgen en leefgebieden voor planten en dieren verbeteren. Dit beheer richt zich op het landschap als geheel en niet op een traditioneel verzorgd graf.

Wat kost begraven op een natuurbegraafplaats?

De kosten verschillen per locatie en type graf. U betaalt bijvoorbeeld voor het grafrecht, het openen en sluiten van het graf en soms voor het gebruik van een ceremonieruimte. Een urnengraf heeft doorgaans een ander tarief dan een graf voor een lichaam.

Zijn er na de begrafenis nog terugkerende kosten?

Bij een locatie met eeuwigdurende grafrust worden doorgaans geen periodieke verlengingskosten voor het grafrecht berekend. Ook individueel grafonderhoud is meestal niet nodig. Toch kunnen de financiële voorwaarden per natuurbegraafplaats verschillen. Vraag daarom altijd om een volledige en actuele kostenopgave.

Kunt u vooraf een natuurgraf reserveren?

Op verschillende natuurbegraafplaatsen kunt u tijdens uw leven een plek uitzoeken en reserveren. Dat kan nabestaanden later duidelijkheid geven. Niet iedere locatie biedt echter dezelfde vrijheid bij het kiezen of reserveren van een plek.

Hoe kiest u een plek in de natuur?

Op sommige locaties kunt u samen met een medewerker door het gebied wandelen. Misschien voelt een plek aan de bosrand, bij een open veld of onder bepaalde bomen passend. De beheerder controleert vervolgens of begraven op die plek mogelijk is zonder kwetsbare natuur of boomwortels te beschadigen.

Kunt u samen met uw partner worden begraven?

Sommige natuurbegraafplaatsen bieden dubbele graven of de mogelijkheid twee plekken naast elkaar te reserveren. Andere locaties bieden vooral afzonderlijke natuurgraven. Vraag ook of een urn later in of bij een bestaand natuurgraf mag worden bijgezet.

Kan crematie-as op een natuurbegraafplaats worden begraven?

Ja, veel natuurbegraafplaatsen bieden natuurgraven voor crematie-as aan. De as wordt dan doorgaans in een biologisch afbreekbare urn begraven of rechtstreeks aan de aarde toevertrouwd, afhankelijk van de plaatselijke voorschriften.

Hoe verloopt een begrafenis in de natuur?

De afscheidsdienst kan plaatsvinden in een paviljoen, een aula, bij het graf of op een andere geschikte locatie. Daarna begeleiden de aanwezigen de overledene naar het natuurgraf. De invulling kan ingetogen en kleinschalig zijn, maar een grotere bijeenkomst is soms eveneens mogelijk.

De natuur vraagt om een praktische voorbereiding

Een afscheid in het bos of op een heideveld verloopt anders dan een plechtigheid in een binnenruimte. Paden kunnen ongelijk, nat of minder toegankelijk zijn. Houd rekening met het weer, schoeisel, zitplaatsen en gasten die minder goed ter been zijn.

Is een natuurbegraafplaats voor iedereen toegankelijk?

De bereikbaarheid verschilt per locatie en per grafplek. Sommige terreinen hebben verharde hoofdpaden of vervoer voor bezoekers die moeilijk lopen. Andere plekken liggen verder van het pad. Bezoek de locatie daarom vooraf wanneer toegankelijkheid voor u of uw familie belangrijk is.

Hoe voelt een bezoek na de begrafenis?

Een bezoek aan een natuurgraf lijkt vaak meer op een wandeling dan op een traditioneel grafbezoek. De omgeving verandert voortdurend door regen, zonlicht, vallende bladeren en nieuwe begroeiing. Sommige nabestaanden ervaren dat als troostrijk, terwijl anderen liever een duidelijk afgebakende gedenkplek hebben.

Past natuurbegraven bij uw nabestaanden?

Uw eigen voorkeur is belangrijk, maar de plek wordt ook een herinneringsplek voor de mensen die achterblijven. Bespreek daarom hoe zij tegen een natuurlijk, mogelijk nauwelijks zichtbaar graf aankijken. Duidelijkheid vooraf voorkomt dat nabestaanden later worden verrast door de sobere uitstraling of de regels over versiering.

Natuurbegraven in de regio Utrecht en Het Gooi

In en rond Utrecht en Het Gooi bestaan verschillende mogelijkheden. Deze locaties verschillen in uitstraling, graftermijn, grafmarkering en praktische voorzieningen. Niet iedere genoemde plek is een volledig zelfstandig natuurgebied; soms gaat het om een natuurgrafveld binnen een bestaande begraafplaats.

Natuurbegraafplaats Den en Rust in Bilthoven

Bij Den en Rust in Bilthoven ligt een natuurbegraafplaats in een bosgebied van Utrechts Landschap. Er staan geen traditionele grafstenen, hekken of kunstmatige verlichting. Volgens Utrechts Landschap blijven de graven voor altijd onaangeroerd. Kisten en urnen moeten volledig composteerbaar zijn.

De uitstraling van Den en Rust

Den en Rust heeft het karakter van een eenvoudig dennenbos. De seizoenen bepalen het aanzicht van het gebied. Het bos blijft toegankelijk voor publiek en een eenvoudig gedenkteken markeert het graf. Deze locatie ligt centraal voor families uit onder meer Bilthoven, De Bilt, Utrecht, Zeist en Het Gooi.

Natuurbegraafplaats Prattenburg bij Rhenen

Natuurbegraafplaats Prattenburg ligt op een familielandgoed op de Utrechtse Heuvelrug. Het landschap bestaat uit bos, heide, lanen en kruidenrijk grasland. De natuurbegraafplaats biedt volgens de eigen informatie eeuwigdurende grafrust: de graven worden niet geruimd.

Voor wie is Prattenburg een mogelijke keuze?

Prattenburg kan interessant zijn voor families uit Rhenen en de Utrechtse Heuvelrug, maar ook uit plaatsen als Doorn, Leersum, Driebergen en Zeist. Omdat reistijd en bereikbaarheid per woonplaats verschillen, is een bezoek vooraf verstandig.

Natuurgraven op Utrechtse begraafplaatsen

De gemeente Utrecht biedt ook natuurgraven in de stad aan. Daarbij worden de kist, mand, plank, wade en kleding van natuurlijke materialen gemaakt. Het graf wordt onderdeel van de natuur en de gemeente verzorgt de begroeiing.

Geen eeuwigdurende grafrust bij ieder natuurgraf in Utrecht

De Utrechtse natuurgraven worden volgens de gemeente uitgegeven voor een termijn van dertig, zestig of negentig jaar. Dit is dus iets anders dan eeuwigdurende grafrust. Een klein biologisch afbreekbaar gedenkteken kan worden toegestaan, maar een traditionele grafsteen, eigen beplanting, omranding en losse decoraties niet.

Natuurbegraven op Bosdrift in Hilversum

Op de algemene begraafplaats Bosdrift in Hilversum is een gedeelte ingericht voor natuurbegraven. Volgens de gepubliceerde huisregels hebben de natuurgraven daar eeuwigdurende grafrust en worden zij niet geruimd. Na de begrafenis mag het graf opgaan in de natuurlijke omgeving.

Natuurbegraafplaats Nieuw Valkeveen in Naarden

Nieuw Valkeveen in Naarden heeft naast de reguliere begraafplaats een natuurbegraafplaats. Deze locatie is vooral relevant voor families uit Naarden, Bussum en de rest van Gooise Meren. Informeer rechtstreeks naar de actuele grafvormen, termijnen, materialen en mogelijkheden voor grafmarkering.

Natuurgraven en natuurvelden zijn niet overal hetzelfde

Den en Rust, Prattenburg, de Utrechtse natuurgraven, Bosdrift en Nieuw Valkeveen mogen niet zonder meer als identieke keuzes worden gezien. De ene locatie biedt eeuwigdurende grafrust, terwijl een andere met vaste looptijden werkt. Ook de uitstraling, bereikbaarheid en toegestane markering verschillen.

Bezoek meerdere locaties voordat u kiest

Foto’s geven niet altijd weer hoe een natuurgebied werkelijk voelt. Een wandeling laat zien hoe ver de graven van de paden liggen, hoe druk het terrein is en welke sfeer de omgeving heeft. Bezoek bij voorkeur meer dan één locatie en stel tijdens een rondleiding gerichte vragen.

Vragen om tijdens een rondleiding te stellen

Vraag bij een bezoek onder meer:

• welke graftermijn of vorm van grafrust wordt aangeboden;
• hoe de blijvende bescherming van het graf is geregeld;
• welke kisten, waden, kleding en urnen zijn toegestaan;
• of u zelf een plek kunt kiezen;
• hoe het graf later kan worden teruggevonden;
• welk gedenkteken is toegestaan;
• of bloemen en persoonlijke voorwerpen mogen worden geplaatst;
• hoe toegankelijk het gebied is;
• welke kosten bij het grafrecht zijn inbegrepen;
• of een partnerplek of bijzetting mogelijk is.

Leg uw wens voor natuurbegraven duidelijk vast

Wilt u begraven worden op een natuurbegraafplaats? Noteer dan niet alleen dat u voor natuurbegraven kiest. Vermeld bij voorkeur ook de gewenste locatie, een eventuele gereserveerde plek en de contactgegevens van de begraafplaats. Bewaar de grafakte en andere documenten op een vindbare plaats.

Bespreek uw keuze met uw naasten

Vertel uw familie waarom natuurbegraven bij u past. Misschien kiest u ervoor vanwege de rust, het landschap, het ontbreken van onderhoud of de geboden grafrust. Wanneer uw naasten de gedachte achter uw wens kennen, kunnen zij deze later beter begrijpen en uitvoeren.

Persoonlijke begeleiding bij natuurbegraven

Pauline en Charlotte Res van Alting & Res Uitvaarten helpen u graag bij het vergelijken van de mogelijkheden in de regio Utrecht en Het Gooi. Zij kijken samen met u naar de sfeer, bereikbaarheid, materialen, voorwaarden en invulling van het afscheid. Zo ontstaat een uitvaart die past bij de overledene én bij de mensen die achterblijven.

Bespreek natuurbegraven tijdens een persoonlijk gesprek Nuttige blogs

Overweegt u begraven op een natuurbegraafplaats, maar weet u nog niet welke locatie aansluit bij uw wensen? Tijdens een persoonlijk gesprek nemen Pauline en Charlotte Res rustig de mogelijkheden met u door. Ook kunt u uw keuze vastleggen in het Uitvaart Wensenboekje, zodat uw nabestaanden later weten wat voor u belangrijk is.

Nuttige blogs